Puch

In 1899 stichtte de Sloveen Johann Puch (Sloveens: Janez Puh) de fietsenfabriek Styria.

Terwijl de fietsenfabriek bleef bestaan, werden in een nieuwe Puch-fabriek in 1903 haar eerste 2¾ pk kop-/zijkleppers gebouwd.
Het bedrijf Puch heeft door de jaren heen vele namen gekend. Hieronder volgen er een aantal. Bij de oprichting heette het bedrijf Johann Puch, Erste Steiermärkische Fahrrad-Fabrik AG, Graz. Later werd dit gewijzigd in Vereinigten Styria-Fahrradwerk und Dürkopp-Werke AG. In 1909 fuseerde men met Austro-Daimler, dat weer connecties had met de autofabriek Steyr.
In 1904 werd begonnen met de bouw van auto's, die zo belangrijk werden dat de motorfietsenproductie in 1917 stil kwam te liggen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog leverde Puch eenvoudige 254cc en 308cc motorfietsen met één versnelling en riemaandrijving aan het Oostenrijkse leger, beide met Puchs eigen zijklepmotoren met één cilinder.

Er werd wel geëxperimenteerd met versnellingsbakopties voor het grotere model, maar het is onduidelijk hoeveel van deze motorfietsen er commercieel zijn geproduceerd voor gebruik door het Oostenrijkse leger.

In 1923 werd Giovanni Marcellino aangetrokken, een Italiaanse constructeur en aanhanger van dubbelzuigermotoren. Zijn motorfietsen werden zo succesvol dat vervolgens de autoproductie weer werd gestaakt. Een door Marcellino in 1923 ontwikkelde dubbelzuigermotor werd tot de jaren zestig geproduceerd. In het begin van de jaren dertig veranderde de naam van het bedrijf in Steyr-Daimler-Puch AG en vanaf die tijd werden er ook auto's en tractoren gebouwd.

Puch werd vrij succesvol met motorcross- en enduromodellen en bromfietsen.
Sinds 1931 werden soepel lopende 496cc verticale tweecilinder tweetaktmotoren met 4 zuigers geproduceerd in verschillende uitvoeringen.

Maximumkaart: zoveel mogelijk overeenkomst tussen kaart, postzegel en stempel

In 1938, toen Oostenrijk een deel van Duitsland werd, kreeg het bedrijf de bedrijfsnaam Hermann Göring Werke. Hoewel vlak voor de Tweede Wereldoorlog een aantal zijklep-boxermotoren werden geproduceerd, ging men na de oorlog weer verder met tweetakten.
Niet alleen complete motorfietsen verlieten de fabriek. De voor vervanging van kapotte onderdelen noodzakelijke onderdelen moesten naar de dealers verstuurd worden. Dat gebeurde via de postdiensten, waarvoor een verzendbewijs ingevuld moest worden.

In Nederland is Puch vooral bekend door de typische bromfietsen, die vooral in de jaren zestig populair waren. Het oorspronkelijke model was de MS 50, die in 1954 in Nederland verscheen en later de naam Baby Puch kreeg vanwege onder meer de kleine benzinetank. Deze bromfiets was zeer modern voor die tijd, met onder andere telescoopvering en een motor met geforceerde koeling. Hij kostte 650 gulden en dat was veel geld. Dit model had een gemakkelijke lage instap voor rokdraagsters.

Omdat het economisch steeds beter ging, werd de bromfiets voor steeds meer jongeren bereikbaar. Het waren de "Kikkers", Haagse nozems, die als eersten begrepen dat deze Puch "damesbromfiets" met enige aanpassingen ook dienst kon doen voor heren.
In de late jaren zestig kreeg Puch gezelschap van het nieuwe, wat eenvoudiger uitgevoerde, en dus goedkopere, cultmerk Tomos.

De Tomos had een grotere koplamp, bredere spatborden en geen gereedschapstrommels. Voor de echte Puch-adepten was de Tomos een imitatieproduct. Het frame van de Tomos zou echter sterker zijn dan dat van de Puch, dat bekendstond om zijn neiging tot scheeftrekken, vooral bij opgevoerde versies. Soms werden dan ook Tomos-frames met Puch motoren gecombineerd. Puch bleef in de jaren zeventig en begin jaren tachtig populair met de MV50 en Maxi modellen, maar de MV50 en Skytrack verdwenen rond 1983 uit het Puch bromfietsassortiment. Daarentegen bleef de vanaf 1969 geproduceerde Puch Maxi tot medio 1990 in productie. De Puch bromfietsfabriek werd in 1989 overgenomen door het Italiaanse Piaggio. De productie werd vanaf dat moment ook overgeheveld van Graz naar Italië.
Eind jaren tachtig en begin jaren negentig kwam het tot een grote opleving van de MV50 en Skytrack modellen met de oprichting van de PTCN, de Puch en Tomos Club Nederland, en Den Haagschen Puch. Tegenwoordig zijn er talloze Puchclubjes in het hele land actief. Zo wordt onder andere ieder jaar op Scheveningen de Puch- en Tomos-meeting Kouwe Klauwe georganiseerd.

Österreichische Post AG heeft onder andere de afgebeelde postzegel en eerste dag envelop op 13 februari 2026 uitgegeven.

De Puch P800 was de krachtigste Puch motorfiets en bovendien zeer geschikt voor gebruik met een zijspan. Puch was ooit het bestverkochte motormerk van Oostenrijk.
Het model Puch P800 werd in 1936 gelanceerd door het aloude bedrijf, dat in de jaren dertig was gefuseerd tot Steyr-Daimler-Puch AG. Met zijn viertakt zijklepmotor met vier cilinders, een ultrabrede "bijna boxermotor" met een cilinderhoek van 170°, een cilinderinhoud van 792 kubieke centimeter en 20 pk, werd de P800 als zijspanmotor gebruikt door de politie, het leger en andere autoriteiten. De annexatie van Oostenrijk door nazi-Duitsland in 1938 maakte echter een einde aan de productie van de P800.
Het MP-zijspan werd geproduceerd door Max Porges, de grootste producent van zijspannen in het interbellum. Het gestroomlijnde "Schlapfen"-zijspan, met zijn gesloten spatbord, was bijzonder elegant.

Nico Helling

Bronnen:
· KNBF Nieuwsbrief 190
· https://www.puch66.nl/artikelen/geschiedenis-puch
· https://nl.wikipedia.org/wiki/Puch

Naar boven   -   Terug naar vorige pagina   -   Home